kittel-verkleind

Waardevolle inzichten in het gedrag van paarden

Paardengedragstherapeute Arlene Jansen verzorgt dit jaar op Horse Event een workshop genaamd ‘Help mijn paard is bang voor honden’. In deze workshop legt Arlene uit waarom sommige paarden bang zijn voor honden en hoe je een paard van deze angst afhelpt. In dit interview vertelt ze over zichzelf, de reden waarom ze gedragstherapeut is geworden en waarom zowel paarden- als hondeneigenaren waardevolle inzichten krijgen tijdens haar workshop bij Horse Event.  

Als kind was Arlene altijd al gefascineerd door paarden. Ze vond deze dieren zo fantastisch en was er enorm door gefascineerd. Dat is nooit meer over gegaan. Arlene vertelt: “rond mijn twaalfde ben ik begonnen met rijden. Dat ik nu zoveel jaar later gedragstherapeut ben, en van mijn passie mijn werk heb kunnen maken, dat had ik toen natuurlijk nooit kunnen bedenken. Daarnaast is mijn titel ‘gedragstherapeut’, een beroep dat toentertijd niet bestond.” Ze volgde de bekende weg. Allereerst volgde ze de traditionele opleiding tot ruiter/instructeur in Engeland en Duitsland, om daarna de eerste stappen te zetten in haar carrière in de paardenwereld. “Mijn ouders waren niet rijk en ik had niet de juiste connecties. Het werd me niet in de schoot geworpen. Ik heb onwijs hard gewerkt, in de hoop dat ik die ene kans zou krijgen of bij die ene persoon zou opvallen. Deze manier van aanpakken was natuurlijk geen garantie op succes. De eerste jaren bestonden mijn dagen uit vroeg opstaan, stallen uitmesten, de paarden voeren en poetsen enzovoorts. Daarnaast reed ik een paar paarden per dag, maar veel tijd om rustig met deze paarden om te gaan en ze beter te leren kennen was er niet.” Dit bleek voor Arlene mentaal onvoldoende uitdaging en het bood haar geen kans om datgene te bereiken wat ze voor ogen had. Ze besloot zich om te laten scholen en haar inkomen op een andere manier in de paardenwereld te verdienen. Tijdens deze periode reed ze nog steeds meerdere paarden, maakte ze ook zadelmak en behield haar interesse in de ‘moeilijke gevallen’, de zogeheten probleempaarden. De ambitie om te werken met paarden bleef overeind, maar in welke hoedanigheid wist Arlene nog steeds niet. Maar dat dat moment van besef zou komen wist Arlene, ze moest het gewoon tijd geven.

In 2005 was het moment daar. Een vriendin van Arlene, werkzaam als gedragstherapeut voor honden, attendeerde haar erop dat gedragstherapie voor paarden een mooie carrière zou kunnen zijn. Ontwetend over wat dit precies inhield oriënteerde ze zich op het internet. “Mijn vriendin wees me tevens op een nieuwe opleiding, waarmee je dus gedragstherapeut voor paarden kon worden. Ook vond er in dat jaar een congres plaats over het gedrag van dieren. Ik vormde er een beeld bij dat het heel erg geitenwollensokken-achtig zou zijn, maar mijn nieuwsgierigheid won het van dit beeld dus ik besloot er naartoe te gaan.” Tijdens dit congres deden nationale en internationale wetenschappers hun verhaal over diverse onderzoeken aangaande het gedrag van dieren. Sprekers als Debbie Rijnders, Drs. Machteld Dierendonck, Drs. Joanne van der Borg en Prof. Daniel Mills gaven presentaties en vertelden over hun visie. Hier was Arlene dusdanig van onder de indruk dat het beeld van de geitenwollsokken als sneeuw voor de horizon verdween. Ze knoopte een gesprek aan met Prof. Paul McGreevy, niet wetende wie hij precies was. Hij vertelde over zichzelf, zijn achtergrond en ambities, waaronder die van het ontwikkelen van een teugeldrukmeter. Op dat moment wist Arlene dat de opleiding voor gedragstherapeut voor paarden haar zou helpen haar doel te bereiken. “Alle puzzelstukjes vielen in elkaar. Alles waar ik de afgelopen jaren met het rijden en helpen van paarden tegenaan liep werd nu duidelijk. Ik begreep nu waarom paarden doen zoals ze doen en hoe ze (nieuwe) dingen leren. Door deze opleiding werd het rijden van paarden, ze helpen met hun problemen en het lesgeven aan anderen alleen maar leuker en interessanter.” Er was geen weg meer terug voor Arlene. Na drie jaar hard werken, leren en het volgen van praktijkcursussen mocht ze zich officieel ‘Gedragstherapeut voor paarden’ noemen. Na het afronden van haar opleiding mocht ze direct aan de slag bij ‘Tinley Gedragstherapie voor Dieren’. Jaren later is ze nog steeds actief als gedragstherapeute en ook zeer succesvol. Maar ze geeft aan dat ze nog veel meer wil. “Ik ben nog lang niet uitgeleerd. Er zijn nog zoveel dingen die ik wil bereiken. Bovenaan dat lijstje staat het nog veel meer helpen van eigenaren en hun paarden. Iedere casus is uniek en ook daar leer ik iedere keer weer van. Die ervaringen neem ik uiteraard mee en helpen me om de volgende casus nog beter op te pakken en het probleem op te lossen.” Ik ben van nature erg nieuwsgierig en leergierig. Dit leidt tot een vrij lang wensenlijstje. Ik vrees dat het niet op een A4-tje past!”, vertelt Arlene lachend.

Zijn alle problemen op te lossen?
Op de vraag of alle problemen bij paarden op te lossen zijn antwoord Arlene volmondig met ‘ja’. Ze legt uit: “de meeste problemen zijn op te lossen en zijn vaak eenvoudiger dan een eigenaar denkt.

Het veranderen van de training, de dagelijkse omgang en handeling met het paard en de omstandigheden vergt vaak meer inzet of langer zoeken naar creatieve oplossingen. Op een pensionstal of manege zijn de mogelijkheden soms beperkt, dat is niet nieuw. Maar dat hoeft geen probleem te zijn.” Arlene vertelt dat problemen pas echt lastig op te lossen worden als mensen lang wachten met het inschakelen van hulp. Als het paard al drie jaar bepaald gedrag vertoont wat wordt ervaren als problematisch, en men onderneemt niet direct actie, dan duurt het veelal langer om het op te lossen. Maar omdat iedere casus uniek is, gaat dat ook niet altijd op. “Ik heb al regelmatig meegemaakt dat een paard met probleemgedrag, wat al jaren aan de gang was, na twee weken een gigantische verandering had doorgemaakt. Veelal herkende de eigenaar zijn of haar paard niet meer terug.” Uiteraard zijn er ook problemen die moeilijk oplosbaar zijn doordat medische problemen een rol spelen. Ook de fysieke beperkingen of angst van een eigenaar kunnen een cruciale rol spelen. Soms leidt dit tot het herplaatsen van het paard, om de training goed af te kunnen ronden.

Arlene komt het vaakst problemen tegen die met angst of agressie te maken hebben. Dit zijn vooral het niet stilstaan bij het opstappen, stilstaan/steigeren (staken) en angst voor naderende paarden. “Tijdens het buitenrijden komt het vaak voor dat paarden stilstaan of omdraaien. Buiten het rijden om zie ik veelal verlatingsangst, agressie naar soortgenoten en stereotype gedrag, zoals zich niet laten vangen in de wei tijdens de zomer. De trailerproblemen mogen uiteraard ook niet vergeten worden. Om problemen op te lossen geeft Arlene alvast wat handige tips:

TIP 1 – Zoek deskundige hulp
“Als je niet exact weet wat de oorzaak is en wat je kunt doen om het probleem aan te pakken, schakel dan hulp in van een professional. Ga niet zelf zomaar aan de slag. Dit kan leiden tot nog grotere problemen. Voor algemene vragen biedt ‘Tinley Gedragstherapie voor Dieren’ een telefonisch adviesgesprek. Om vervolgens het probleem aan te pakken en toe te werken naar een oplossing, is het consult op locatie. Hier wordt een gedragsanalyse afgenomen, een behandelplan opgesteld en gekeken naar de benodigde nazorg.”

TIP 2 – Sowieso niet schoppen, slaan en schreeuwen
“Er zijn nog veel hardnekkige aannames in de paardenwereld. Zo is een van de meest verkeerd voorkomende diagnoses over ongewenst gedrag ‘Dominatie’. Daarnaast is er veel verwarring over het tonen en uitoefenen van leiderschap naar je paard. Krijg je van je instructeur, pensionhouder, stalgenoten of wie dan ook het advies om het ongewenste gedrag van je paard te stoppen door te slaan, schoppen of te schreeuwen? Doe dit niet. Het is absoluut niet noodzakelijk om je probleem op deze manier op te lossen. Vaak gaat het van kwaad naar erger. Neem contact op met een professional.”

Workshop Angst voor honden
Op Horse Event geeft Arlene een workshop over paarden die bang zijn voor honden. Ze geeft alvast een klein voorproefje: “ik wil in de workshop meerdere vragen van eigenaren beantwoorden en toelichten. Hierbij kun je denken aan ‘wat is angst en hoe werkt het’? Maar ook waarom sommige paarden angstig zijn voor honden en andere paarden juist weer niet. Waarom is hij niet angstig voor de hond op stal maar wel voor die hond die hij tegenkomt in het bos? En wat kun je beter wel of niet doen als je paard angst voor honden vertoont. Is het op te lossen? Naar aanleiding van mijn verhaal willen bezoekers gegarandeerd hun eigen verhaal delen en er vragen over stellen. Die ruimte is er ook. En lukt het niet tijdens de workshop omdat de tijd om is, dan kan het ook altijd na afloop. Ik ben er om te helpen.”
Ben jij die hondeneigenaar en wil je voorkomen dat jouw hond angst creëert bij paarden, ook dan adviseert Arlene je om haar workshop te bezoeken. Ook wanneer je meer wilt leren over angst, in de breedste zin van het woord, ben je van harte welkom. “Er zijn veel overeenkomsten bij dieren die angstig zijn. Ook het leervermogen van een hond en paard zijn vergelijkbaar met elkaar. Je kennis van het gedrag van dieren kan te allen tijden vergroot worden. Dat kan door niet alleen te kijken naar je eigen (huis)dier maar ook door te kijken en te leren over het gedrag van andere dieren.” Arlene legt uit dat ze vaak hondeneigenaren ontmoet die het vervelend vinden als hun hond angstig is voor paarden, agressie vertoont en ze zelf najaagt en daarmee dus zorgt voor angst bij het paard. “Om deze problemen op te lossen verwijs ik hondeneigenaren graag door naar mijn collega’s, zij zijn gespecialiseerd in hondengedrag.”

Heb jij een paard dat bang is voor honden en weet je niet hoe je deze angst kan verhelpen? Of ben jij een hondeneigenaar die graag wil meedenken over dit probleem? Kom dan gezellig langs in de workshop van Arlene op Horse Event!